Derleme

 ERGENDE KİMLİK BİÇİMLENMESİ VE KİMLİĞİN KARİYER PLANLAMADA ROLÜ

 Öz

  Fiziksel, bilişsel ve toplumsal ögeler içeriyor olmasından kaynaklı ortak bir tanıma varmanın güç olduğu kimlik kavramı literatürde en geniş manasıyla “ben kimim?” sorusuna verilen cevaplardır ve sanılanın aksine sadece ergenlik döneminde yaşanmaz. Kimlikle ilgili Ericson, Marcia, Berzonsky, Waterman temel açıklamalar yapan kuramcılardır. Kimlik oluşum sürecini bilinç ve bilinçdışı süreçlere bağlayan Ericson’un kuramında her evrede çözülmesi gereken çatışmalar vardır. Ergenlik döneminde çözülmesi gereken çatışma ise kimlik duygusuna karşı kimlik kargaşasıdır. Kariyer ise özellikle iş yaşamına ilişkin rollerde ilerleme, duraklama ve gerilemeleri içeren ömür boyu devam eden, diğer yaşam rollerini de etkileyen olaydır. Kariyer planlama iş hayatında hedeflenen nokta için en uygun yolun belirlenmesi anlamına gelmektedir ve kariyer planlama sürecinde ergenin kimlik keşfi(gelişimi) etkilidir.

Amaç 

   Bu çalışmanın amacı belki de biz doğmadan başlayan kimlik gelişim sürecimizin ergenlerde biçimlenişi ve bu biçimlenmenin meslek seçimine olumlu/olumsuz etkilerinin incelenmesi.

Derleme 

Yaşamları boyunca sürekli değişen ve gelişen insanın bu değişimleri uygun olarak yaşadığı dönemlerden biri de ergenliktir. Ergenlik dönemi 10-18 yaş aralığını kapsayan ve erken, orta, ileri olmak üzere üç alt evreden oluşan bir dönemdir. 

Ericson’un Psikososyal Gelişim Kuramını birey her evrede belli çatışmalar yaşadığı sekiz basamaktan geçmektedir. Ergenlik dönemine gelen çatışma ise kimlik duygusuna karşı kimlik kargaşasıdır. Yani birey bu dönemdeki çatışmayı başarılı bir şekilde atlatırsa kimlik kazanırken başarısızlığı halinde kimlik kargaşasını yaşayacaktır. Marcia’nın kuramında ise başarılı kimliğe karşı dağınık kimlik temsil etmektedir. Berzonsky kimlik gelişiminde bilişsel ögelere de dikkat etmiş ve kimlik sitillerini önermiştir. Bunlar bilgi yönelimi, norm yönelimi, kaçınma yönelimidir. 

Ergenlik kişiliğin yapılanması için fırsat dönemidir. Bu dönem boyunca “ben kimim” sorusu defalarc sorulur. Bu soruya ilişkin alınan kararlarla önceki deneyimlerini bir kimlikte bütünleştirmeye balar ve böylece kimlik keşfi yolculuğuna çıkılır.

Ericson kimlik keşfi konusunda ergenin aşk, iş ve dünya görüşü olmak üzere üç temel alanda denemelerde bulunduğunu ve bu denemelerin kimlik keşfi sürecinin motoru olduğunu söylemektedir. Toplumun beklentileriyle karşı karşıya kalan ergende kimlikle ilgili keşif davranışının yoğunlaşması birçok nedene bağlanabilir:

Fiziksel değişmeler

Gelişen bilişsel kapasite

Ergenin iş, evlilik ve geleceğe dair önemli kararlar alma zamanı olması

Bauman’a göre kendimizi hayat boyu hatta uzunca bir süre bile belli bir kimlikle tanımlamamız oldukça risklidir. Kimlikler artık giyip göstermek içindir, gizlemek için değil. tüketim toplumu bir piyasa toplumudur; hepimiz aynı anda pazarın hem içinde hem de üstündeyiz; eş zamanlı olarak hem tüketici hem ürünüz. Kendimizi ilişki kurduğumuz insanlar üzerinden tanımlarız. a, hepimizin korktuğu şeyin terk edilme, dışlanma, reddedilme, oy birliğiyle atılma, sahipsiz kalma, düşkün sayılma, olduğumuz şeyden mahrum bırakılma ve olmak istediğimiz şeye izin verilmemesi olduğuna değinir. Bunlar da kişiliğimizi dolaylı meslek seçimimizi etkileyecektir. 

Daha biz doğmadan başlayan kariyer yolculuğu eğitim ve öğretim yaşamı temelinde ilerleyen ve işgücü piyasasına girişle belli bir olgunluğa erişen uzun soluklu bir yolculuktur. Kariyer gelişim süreci bireyin hayatında üstlendiği rollerden uyum ve gelişimi sağlayabilme amacıyla gerçekleştirilen etkinlikleri betimler. Super kariyeri, kişinin yaşamı sürecince oynadığı rollerin birleşimi olarak tanımlar. Emek piyasasına girmeden önce bireylerin kendini tanıması, niteliklerini değerlendirmesi, çevresindeki fırsatların farkına varması, bunlardan faydalanarak kariyer hedeflerini belirlemesi önemlidir. Yani kariyer planlama bireyin kim olduğuna, gelecekte ne ve nerede olmak istediğine ilişkin keşifleri ve planı içerir. Kariyer planlama, kariyer gelişiminin yol haritasıdır. 

Yaşamı boyunca kariyeri için çeşitli kararlar verip denemeler yapan birey kariyerini yapılandırır. Bolca karar alınıp, denemeler yapılan ergenlik dönemi kariyer için oldukça önemli olduğundan bu dönemde bireyin etkileşimlerinin de etkisiyle oluşan kimliği kariyer planlamasında oldukça önemli bir yer almaktadır. Birey içinde bulunduğu çevreden ve aileden etkilenerek kariyer gelişim sürecini yaşamaktadır. Kişinin gelişim dönemlerine en çok etkisi bulunan faktörlerden biri aile olduğundan meslek hayatımızda da oldukça etkilidirler.