ERGENLERİN KİŞİLİK GELİŞİM DURUMLARIYLA KARİYER PLANLAMA TERCİHLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 

ÖZET:

   Bu çalışma ergenlik dönemindeki bireylerin kişilik gelişiminin nasıl olduğunu ve bu kişilik gelişimi durumlarıyla  kariyer planlama tercihleri arasında nasıl bir ilişki olduğunu incelemektedir.  Kısaca “ben kimim” sorusuna verilen cevaplar olarak tanımlanabilecek kimlik karakterle paralellik gösterdiğinde mesleki tatmini sağlamaktadır. ( Atak, 2010 ve Koca, 2009) kariyer tercihleri psikolojik sağlığımızı da etkilemektedir bu yüzden kariyer planlamanın en başında birey kendi kişiliğini tanıyarak davranmalıdır. ( Gökdeniz ve Merdan, 2011)

ANAHTAR KELİMELER

I.      Kimlik

II.    Kimlik gelişimi/ keşfi

III.  Kariyer

IV.  Kariyer tercihi

YÖNTEM

   Ergenlerin kişilik gelişim durumlarıyla kariyer planlama tercihleri arasındaki ilişkiyi araştıran bu çalışa; betimsel, nicel araştırma deseninde planlanmıştır.

 

GİRİŞ:

   “Ben kimim?” sorusuna verilen yanıtlarla kısaca tanımlanabilecek kimlik Atak(2010) tarafından literatürdeki kimlik keşfiyle aynı anlamda kullanıldığı şeklinde özetlenmiştir. Aşkın (2010)’a göre ise kimlik en geniş tanımıyla bireyin tüm özelliklerini kapsar; hem kişinin kendisini nasıl gördüğü hem de toplum tarafından nasılgörüldüğü kimlik kuramıyla ilgili konulardır. Kimlik psikolojide benlik ve kişilikle birlikte ele alınarak çözümlenir ve tanımlanır. (Aşkın, 2007)

 

   Kimlik keşfiyle ilgili çeşitli kuramcılar çeşitli çalışmalar yaparak bazı bilgileri öne sürmüşlerdir. Atak’ın “Kimlik Gelişimi ve Kimlik Biçimlenmesi: Kuramsal Bir Değerlendirme” isimli çalışmasında birçok kuramcı incelenmiştir. Bunlardan Ericson kimlik keşfinde iki boyut olan keşfin yönü ve zamanlamasına dikkat çekerken Arnett kimlik keşfi sürecinin ergenlikte bitmediğine ergenin iş, aşk ve dünya görüşü olmak üzere üç temel alanda denemelerde bulunduğunu ve beliren yetişkinlik döneminde yoğunluk kazandığına değinmiştir. (Atak, 2011)

 

   Kimlik gelişim süreci kimliğin zaman içinde etkilendiklerinden hareketle şekillenmesini açıklamaktadır. Kimliğin zaman içinde üç şekilde biçimlendiği vurgulanmaktadır. Bunlar keşif/esnek bağlam, ipotek/uyma ve kaçınmadır. Keşif farklı parçaları içeren tutarlı bir kimlik oluşturmak denektir. İpotek başkalarına uyma ve katılığı içerir. Kaçınma ise kimlikle ilgili fazla bir arayışa rağmen kimlik arayışından kaçınma durumunu içermektedir. (Atak, 2011)

 

   Yaşamımız boyunca birçok tercih yaptığımız ve bu tercihlerin ergenlik döneminde çokluğunun ve öneminin arttığı su götürmez bir gerçektir. Karaaslan ve Altuntaş(2016)’ın “ Kariyer Tercihini Etkileyen Faktör Düzeylerinin Öneminin Konjant Analizi ile Belirlenmesi” adlı çalışmalarında hayatımız boyunca yaptığımız tercihlerden en kritiklerinden birisi olarak kariyer tercihleri sunulmuştur. Dolaylı yoldan hayattaki başarı ve mutluluğu doğru kariyer tercihlerine bağlamıştır. Yaptığı çalışmalar ile kariyer tercihlerini etkileyen en önemli durumun gelir olduğunu tespit etmiştir. (Karaaslan ve Altuntaş, 2016)

 

   Mesleklerimizi icra edebilmek için iş tatmini oldukça önemlidir. Yapılan işten tatmin sağlanması için bireyin özellikleriyle, karakteriyle paralellik göstermesi gerekmektedir. (Koca,2009)

 

   Kişilik ile kariyer seçimi arasında bir mevcut ilişki vardır. Onoyase de(2009) Nijerya’da federal hükümet okullarındaki orta öğretim öğrencilerinin kişilik türleri ve kariyer seçimleri arasındaki ilişkiyi John Holland Modeline göre incelemiş ve sanatçı, sosyal, girişimci, araştırmacı kişilik tipleriyle kariyer seçimleri arasında gözlemlenen bir ilişki bulmuştur.Gökdeniz ve Merdan tarafından Kırıkkale ilinde yapılan kişilik ile kariyer seçimi arasındaki ilişkinin incelenmesiyle bazı sonuçlar elde edilmiştir. Uyumlu bireyler yönetici pozisyonda çalıştığı, nevrotiklerin iş garantisine ve sosyal yaşantıya fırsat tanıyan işlere önem verdiği tespit edilmiştir. Sorumlu bireylerinse önemli ve yaratıcı bir projede yer almaya yer almaya, kendi işlerinin patronu olmaya, rekabete ve başarıyla önem verdikleri sonucuna varılmıştır. (Gökdeniz ve Merdan,2011) 

 

   Kariyer seçimi yaparken sadece maddi getirilerin göz önünde bulundurulması durumunda yeniden yapılan bir kariyer seçimi maddi-manevi büyük kayıplara neden olabilmektedir. Bununla birlikte başka psikolojik sorunları da beraberinde getirebilmektedir. Bu yüzden kariyer planlamanın en başında sağlam kararlar verilmeli. Birey kendi kişiliğini tanımalı ve ona göre hareket etmelidir. (Gökdeniz ve Merdan, 2011)

 

PROBLEM CÜMLESİ:

   Ergenlerin kimlik gelişim durumlarıyla kariyer planlama tercihleri arasında bir ilişki var mıdır?

ALT PROBLEMLER:

-        Ergenlerin kimlik gelişim durumu

-        Kimlik gelişimiyle kariyer tercihleri arasındaki ilişki

-        Kariyer planlama tercihleri

DEĞİŞKENLER:

-        Kimlik gelişim durumları = bağımsız değişken

-        Kariyer planlama tercihleri= bağımlı değişken

ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ:

   Biz daha doğmadan başlayan kimlik gelişimimiz hayatımızın her alanına etki etmektedir. Ergenlik döneminde daha çok şekillenen kariyer planlamayla ergenin nasıl bir kişiliğinin olduğu arasındaki ilişki ise araştırılması gereken bir konudur.

SAYILTILAR:

-           Araştırmada kullanılan anketlere katılımcılar samimi cevaplar vermişlerdir.

TANIMLAR:

Kimlik: “ben kimim” sorusuna bireyin verdiği her cevap

Kariyer: özellikle iş yaşamına ilişkin rollerde ilerleme, duraklama ve gerilemeleri içeren ömür boyu devam eden, diğer yaşam olaylarını da etkileyen olay

Kariyer planlama: iş hayatında hedeflenen nokta için en uygun yolun belirlenmesi

 

KAYNAKÇA 

 

1.         Atak, H.(2019). Kimlik gelişimi ve kimlik biçimlenmesi: kuramsal bir değerlendirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımla, 3(1): 163-213.

2.         Aşkın, M. (2007). Kimlik ve giydirilmiş kimlikler. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 213-220. 

3.         Morsünbül. Ü. Ergenlikte kimlik statülerinin bağlanma stilleri, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından incelenmesi. Ankara, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimkeri Enstitüsü, 2005. 

4.         Karaaslan, M. H. ve Altuntaş B. (2016). Kariyer tercihini etkileyen faktör düzeylerinin öneminin konjoint analizi ve belirlenmesi.  İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 7, 1972-1988. DOI: 10.15869/itobiad.259499

5.         Koca, A. I. (2009). Üniversite öğrencilerinin değerleri ve bireysel özellikleri ile kariyer tercihleri arasındaki ilişki: Çukurova Üniversitesi’nde bir araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi. 

6.         Gökdeniz, İsmail- Merdan, Ethem(2011), “ kişilik ve kariyer seçimi arasındaki ilişkinin incelenmesi”, Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, cilt: 3, sayı:2, 23-26.

7.         Onoyase, D. and Onoyase A. (2009). The relationship between personality types and career Choise of secondary school students in federal goverment colleges in Nigeria, Anthraopologist, 11(2), s: 109-115.